سهشنبه، ۱۶ تیر ۱۴۰۵

اگر اهل اسپرسو باشید، احتمالاً اولین چیزی که بعد از عصارهگیری به آن نگاه میکنید، لایه طلایی و فندقیرنگ روی سطح قهوه است. این لایه همان کرما است؛ بخشی از اسپرسو که خیلیها آن را نشانه تازگی قهوه، عصارهگیری درست و کیفیت فنجان میدانند.
اما واقعاً کرما قهوه چیست؟ آیا هر اسپرسویی که کرمای بیشتری دارد، الزاماً قهوه بهتری است؟ چرا بعضی قهوهها کرمای غلیظ و ماندگار دارند، اما بعضی دیگر خیلی زود کرمای خود را از دست میدهند؟
در این مقاله بررسی میکنیم کرما چیست، چگونه تشکیل میشود، چه عواملی باعث کرمای بیشتر میشوند، چرا گاهی اسپرسو کرما ندارد و برای داشتن قهوه کرمادار در خانه بهتر است چه قهوهای انتخاب کنید.
کرما قهوه یا کرمای اسپرسو همان لایه کفمانند، طلایی تا قهوهایرنگی است که روی سطح اسپرسوی تازه دیده میشود. این لایه معمولاً بافتی نرم، ریز، یکدست و فومی دارد و چند ثانیه تا چند دقیقه روی سطح نوشیدنی باقی میماند.
کرما فقط یک کف ساده نیست. این لایه از گازها، روغنهای طبیعی قهوه و ترکیبات محلول تشکیل میشود. هنگام برشتهکاری، داخل دانه قهوه گازهایی شکل میگیرد. وقتی قهوه با فشار بالا عصارهگیری میشود، این گازها آزاد میشوند و همراه با روغنها و ذرات ریز قهوه، لایه کرما را روی اسپرسو میسازند.
به زبان ساده، کرما نتیجه برخورد چند عامل مهم است: قهوه تازه، آسیاب مناسب، فشار درست دستگاه، دمای مناسب آب و عصارهگیری اصولی.
وقتی میگوییم یک قهوه کرمادار است، منظور قهوهای است که هنگام عصارهگیری با اسپرسوساز، روی سطح نوشیدنی لایهای قابلمشاهده، نسبتاً غلیظ و ماندگار ایجاد کند.
قهوه کرمادار معمولاً این ویژگیها را دارد:
برای اسپرسو مناسب است. آسیاب آن ریز و یکنواخت است. تازهتر است و گازهای خود را کامل از دست نداده. ترکیب آن معمولاً مقداری روبوستا دارد. با فشار و دمای مناسب عصارهگیری میشود. دوز قهوه و تمپینگ آن درست انجام شده است.
پس کرما فقط به خود قهوه مربوط نیست. ممکن است یک قهوه خوب داشته باشید، اما به دلیل آسیاب اشتباه، دستگاه ضعیف یا عصارهگیری نادرست، کرمای مطلوبی نگیرید.

برای تشکیل کرمای اسپرسو، آب داغ با فشار بالا از میان قهوه آسیابشده عبور میکند. این فشار باعث میشود روغنها، گازها و ترکیبات محلول قهوه از دانه خارج شوند. وقتی عصاره از پورتافیلتر بیرون میآید و فشار ناگهان کم میشود، گازهای حلشده به شکل حبابهای ریز آزاد میشوند و روی سطح نوشیدنی مینشینند.
این حبابهای ریز همان کرما را میسازند.
به همین دلیل است که کرما بیشتر در اسپرسو دیده میشود، چون اسپرسو با فشار بالا تهیه میشود. در روشهایی مثل فرنچپرس، V60 یا کمکس معمولاً کرمای واقعی اسپرسو نداریم. موکاپات هم ممکن است کمی کف سطحی ایجاد کند، اما چون فشار آن به اندازه دستگاه اسپرسوساز نیست، کرمای آن با کرمای واقعی اسپرسو فرق دارد.
کرما میتواند یکی از نشانههای خوب بودن عصارهگیری باشد، اما بهتنهایی معیار قطعی کیفیت قهوه نیست.
خیلیها فکر میکنند هرچه کرما بیشتر باشد، قهوه بهتر است. این تصور همیشه درست نیست. بعضی قهوهها، مخصوصاً قهوههای روبوستادار، کرمای زیادی تولید میکنند اما ممکن است تلخی بیشتری هم داشته باشند. در مقابل، بعضی قهوههای ۱۰۰٪ عربیکا ممکن است کرمای کمتری داشته باشند اما از نظر عطر، لطافت و پیچیدگی طعمی بسیار جذاب باشند.
پس بهتر است کرما را بخشی از تجربه اسپرسو بدانیم، نه تنها معیار کیفیت.
یک اسپرسوی خوب باید این ویژگیها را با هم داشته باشد: کرمای مناسب، عطر دلپذیر، طعم متعادل، تلخی کنترلشده، بادی مناسب، اسیدیته هماهنگ، عصارهگیری تمیز و نبود طعم سوختگی، آبکی یا بیشازحد تلخ.
رنگ کرما معمولاً از طلایی روشن تا فندقی و قهوهای مایل به قرمز متغیر است. رنگ کرما میتواند سرنخهایی درباره عصارهگیری بدهد، اما نباید تنها معیار قضاوت باشد.
کرمای خیلی روشن ممکن است نشانه عصارهگیری ضعیف، آسیاب درشت، قهوه کم، فشار ناکافی یا قهوه کهنه باشد. در این حالت، اسپرسو معمولاً رقیقتر و آبکیتر است.
این حالت معمولاً مطلوبتر است. کرمای فندقی، یکدست و ماندگار میتواند نشانه عصارهگیری متعادل، قهوه تازه و آسیاب مناسب باشد.
کرمای خیلی تیره ممکن است نشانه عصارهگیری بیش از حد، آسیاب خیلی ریز، دمای بالا یا قهوه بیش از حد تلخ باشد. البته بعضی قهوههای رست تیره یا روبوستادار ذاتاً کرمای تیرهتری دارند.
برای کرمای بیشتر، معمولاً روبوستا انتخاب قویتری است. روبوستا در مقایسه با عربیکا معمولاً بادی بالاتر، کافئین بیشتر، تلخی بیشتر و کرمای حجیمتری ایجاد میکند. به همین دلیل در بسیاری از ترکیبهای اسپرسو، درصدی روبوستا استفاده میشود تا کرما، قدرت و حس دهانی قهوه بیشتر شود.
عربیکا معمولاً عطر پیچیدهتر، طعم ظریفتر و اسیدیته دلپذیرتری دارد، اما از نظر حجم کرما معمولاً از روبوستا کمتر است.
پس انتخاب درست به سلیقه شما بستگی دارد. اگر عطر و طعم لطیفتر میخواهید، عربیکای بیشتر انتخاب مناسبتری است. اگر کرمای بیشتر و قهوه قویتر میخواهید، روبوستای بیشتر بهتر جواب میدهد. اگر هم تعادل بین طعم، کرما، بادی و تلخی را میخواهید، ترکیب عربیکا و روبوستا انتخاب هوشمندانهتری است.
در ترکیبهای اسپرسو، درصد عربیکا و روبوستا نقش مهمی در کرما، تلخی، کافئین و بادی دارد.
قهوه ۱۰۰٪ عربیکا معمولاً عطر بیشتر، طعم ظریفتر و اسیدیته بالاتری دارد. کرمای آن ممکن است کمتر از قهوههای روبوستادار باشد، اما فنجان نهایی میتواند از نظر طعمی لطیفتر و پیچیدهتر باشد.
این ترکیب برای کسانی مناسب است که هم طعم متعادل و عطر عربیکا را میخواهند و هم کرمای مناسب روبوستا را. برای مصرف روزانه و اسپرسوساز خانگی انتخاب خوبی است.
این ترکیب کرمای بیشتر، بادی بالاتر و تلخی واضحتری نسبت به ترکیبهای عربیکای بالا دارد. برای کسانی مناسب است که اسپرسوی قویتر و کرمادارتر دوست دارند.
این ترکیب برای طرفداران قهوه تلخ، سنگین، پرکافئین و کرمادار مناسب است. هرچه درصد روبوستا بیشتر شود، معمولاً کرما هم بیشتر و ماندگارتر میشود.
قهوه ۱۰۰٪ روبوستا یکی از قویترین انتخابها برای کرمای زیاد است. این نوع قهوه معمولاً کرمای حجیم، تلخی بالا، بادی زیاد و کافئین بالاتری دارد. برای کسانی مناسب است که اسپرسوی خیلی قوی و تلخ میخواهند.
اگر اسپرسوی شما کرما ندارد یا کرمای آن خیلی سریع از بین میرود، معمولاً یکی از این دلایل وجود دارد.
قهوه کهنه بخش زیادی از گازهای خود را از دست داده است. وقتی گاز کافی داخل دانه وجود نداشته باشد، کرما هم کمتر تشکیل میشود. پودر قهوه نسبت به دانه قهوه سریعتر تازگی خود را از دست میدهد.
اگر آسیاب خیلی درشت باشد، آب خیلی سریع از قهوه عبور میکند و عصارهگیری ضعیف میشود. نتیجه آن اسپرسویی کمکرما، رقیق و آبکی است.
اگر آسیاب بیش از حد ریز باشد، آب به سختی عبور میکند و قهوه ممکن است بیشازحد تلخ، سوخته یا کند عصارهگیری شود.
کرمای واقعی اسپرسو به فشار مناسب نیاز دارد. اگر دستگاه اسپرسوساز فشار کافی ایجاد نکند، لایه کرما ضعیف یا ناپایدار میشود.
اگر قهوه داخل پرتافیلتر یکنواخت پخش و فشرده نشود، آب از مسیرهای سادهتر عبور میکند. این اتفاق باعث عصارهگیری نامتعادل و کرمای ضعیف میشود.
دوز پایین قهوه باعث میشود آب سریعتر عبور کند و عصارهگیری کامل انجام نشود. این موضوع میتواند کرما را کم کند.
اگر از قهوه ۱۰۰٪ عربیکا با رست روشنتر استفاده میکنید، ممکن است کرمای کمتری نسبت به ترکیبهای روبوستادار داشته باشید. این موضوع الزاماً بد نیست؛ فقط سبک قهوه متفاوت است.
برای داشتن اسپرسوی کرمادارتر، باید چند عامل را همزمان اصلاح کنید.
تازگی قهوه یکی از مهمترین عوامل کرماست. قهوهای که مدت زیادی از آسیاب یا باز شدن بستهبندی آن گذشته باشد، کرمای کمتری تولید میکند. اگر امکانش را دارید، دانه قهوه بخرید و نزدیک زمان مصرف آسیاب کنید.
برای کرمای بیشتر، قهوههایی با درصدی روبوستا معمولاً انتخاب بهتری هستند. ترکیبهای ۷۰/۳۰، ۵۰/۵۰ و ۳۰/۷۰ میتوانند بسته به سلیقه شما کرمای خوبی ایجاد کنند.
برای اسپرسو، آسیاب باید ریز و یکنواخت باشد. اگر شات خیلی سریع خارج میشود، احتمالاً آسیاب درشت است. اگر خیلی کند خارج میشود، احتمالاً آسیاب بیش از حد ریز است.
مقدار قهوه داخل سبد باید با ظرفیت پرتافیلتر هماهنگ باشد. قهوه خیلی کم یا خیلی زیاد میتواند عصارهگیری را خراب کند.
سطح قهوه باید صاف و یکنواخت باشد. تمپینگ کج یا نامتعادل باعث میشود آب مسیرهای نامنظم پیدا کند و کیفیت عصارهگیری پایین بیاید.
چربیهای باقیمانده از قهوه و رسوبات دستگاه میتوانند روی طعم، فشار و کیفیت خروجی اثر بگذارند. تمیز کردن منظم دستگاه به داشتن اسپرسوی بهتر کمک میکند.
بهترین قهوه برای کرمای زیاد معمولاً قهوهای است که تازه باشد، برای اسپرسو مناسب باشد، درصدی روبوستا داشته باشد، آسیاب مناسب اسپرسو داشته باشد و با فشار و دمای مناسب عصارهگیری شود.
اگر قهوهای ملایم و خوشعطر میخواهید، قهوههای عربیکای بالا بهترند. اگر کرمای بیشتر و قدرت بالاتر میخواهید، ترکیبهای روبوستادار انتخاب بهتری هستند.
برای بیشتر مصرفکنندههای خانگی، ترکیب عربیکا و روبوستا بهترین انتخاب است؛ چون هم کرمای خوب میدهد، هم طعم آن بیش از حد سنگین نمیشود.
برای داشتن اسپرسوی کرمادار، انتخاب قهوه مناسب نقش مهمی دارد. در بین قهوههای تورینو، چند گزینه برای کسانی که کرما، بادی و قدرت بیشتر میخواهند مناسبتر هستند.
اگر دنبال قهوهای هستید که هم کرمای خوبی داشته باشد و هم طعم آن متعادل و خوشنوش باشد، شیکاگو تورینو با ترکیب ۷۰٪ عربیکا و ۳۰٪ روبوستا انتخاب مناسبی است.
این ترکیب برای کسانی مناسب است که اسپرسوی روزانه، متعادل و خوشعطر میخواهند. وجود ۳۰٪ روبوستا به ایجاد کرمای بهتر کمک میکند و عربیکای بیشتر باعث میشود طعم قهوه لطیفتر و متعادلتر باقی بماند.
مناسب برای: اسپرسو، موکاپات، مصرف روزانه
ویژگی اصلی: تعادل بین طعم، عطر و کرما
اگر کرمای بیشتر، بادی بالاتر و تلخی واضحتر میخواهید، توکیو تورینو با ترکیب ۵۰٪ عربیکا و ۵۰٪ روبوستا انتخاب قویتری است.
توکیو برای کسانی مناسب است که اسپرسویی پررنگتر، کرمادارتر و قویتر دوست دارند، اما نمیخواهند طعم قهوه بیش از حد سنگین یا خیلی تلخ شود.
مناسب برای: اسپرسو، موکاپات، اسپرسوساز خانگی
ویژگی اصلی: کرمای بیشتر، بادی بالا، اسیدیته کم
اگر اولویت شما کرمای غلیظتر، تلخی بیشتر و اسپرسویی پرقدرتتر است، میلان تورینو با ترکیب ۳۰٪ عربیکا و ۷۰٪ روبوستا گزینه مناسبتری است.
درصد بالاتر روبوستا در میلان باعث میشود بادی، کافئین و کرمای قهوه بیشتر شود. این قهوه برای کسانی مناسب است که اسپرسوی جدی، سنگین و پرکافئین دوست دارند.
مناسب برای: اسپرسو، موکاپات، قهوه قوی روزانه
ویژگی اصلی: کرمای زیاد، تلخی غالب، بادی بالا
اگر دنبال قهوهای بسیار قوی، تلخ، پرکافئین و کرمادار هستید، نیویورک تورینو با ترکیب ۱۰۰٪ روبوستا انتخابی جدی است.
این قهوه برای کسانی مناسب است که اسپرسوی خیلی قوی میخواهند و تلخی بالا برایشان جذاب است. نیویورک معمولاً کرمای بیشتری نسبت به قهوههای عربیکای بالا ایجاد میکند، اما طعم آن هم سنگینتر و تلختر است.
مناسب برای: اسپرسو قوی، مصرف پرکافئین، طرفداران روبوستا
ویژگی اصلی: کافئین بالا، کرمای زیاد، تلخی قوی
اگر با اسپرسوساز خانگی قهوه درست میکنید و میخواهید کرمای بیشتری بگیرید، چند نکته مهم را رعایت کنید.
اول، قهوه مناسب اسپرسو انتخاب کنید. قهوههای مخصوص روشهای دمی معمولاً برای کرمای زیاد در اسپرسوساز خانگی بهترین انتخاب نیستند.
دوم، اگر آسیاب ندارید، پودر قهوه مخصوص اسپرسو بخرید. آسیاب مناسب اسپرسو باید ریز و یکنواخت باشد.
سوم، اگر دانه قهوه میخرید، آن را نزدیک زمان عصارهگیری آسیاب کنید تا عطر، گاز و تازگی بیشتری حفظ شود.
چهارم، دستگاه را تمیز نگه دارید. پرتافیلتر، بسکت، هدگروپ و نازلها باید منظم تمیز شوند تا عصارهگیری بهتر انجام شود.
پنجم، اگر کرمای بیشتری میخواهید، به جای قهوههای ۱۰۰٪ عربیکا، ترکیبهای دارای روبوستا مثل شیکاگو، توکیو یا میلان را امتحان کنید.
موکاپات قهوهای غلیظ و خوشطعم آماده میکند، اما کرمای واقعی اسپرسو معمولاً در موکاپات شکل نمیگیرد. دلیلش این است که فشار موکاپات به اندازه دستگاه اسپرسوساز نیست.
گاهی ممکن است روی قهوه موکاپات لایهای کفمانند دیده شود، اما این لایه با کرمای اسپرسو تفاوت دارد. اگر هدف اصلی شما کرمای غلیظ و ماندگار است، اسپرسوساز انتخاب مناسبتری است.
با این حال، انتخاب قهوه مناسب میتواند خروجی موکاپات را بهتر کند. قهوههایی مثل توکیو و میلان تورینو به دلیل بادی و قدرت بیشتر، برای موکاپات هم انتخابهای خوبی هستند.
اگر آسیاب مناسب دارید، دانه قهوه انتخاب بهتری است. دانه قهوه عطر، تازگی و گازهای خود را بهتر حفظ میکند و اگر نزدیک زمان عصارهگیری آسیاب شود، معمولاً کرمای بهتری میدهد.
اما اگر آسیاب دقیق و مناسب اسپرسو ندارید، پودر قهوه مخصوص اسپرسو انتخاب راحتتر و مطمئنتری است. پودری که با درجه مناسب برای اسپرسوساز خانگی آسیاب شده باشد، میتواند نتیجه بهتری از آسیاب اشتباه در خانه بدهد.
پس انتخاب بین دانه و پودر به امکانات شما بستگی دارد. اگر آسیاب مناسب دارید، دانه قهوه انتخاب بهتر است. اگر آسیاب ندارید، پودر قهوه مخصوص اسپرسو انتخاب سادهتر و کاربردیتری خواهد بود.
کرما با کف معمولی تفاوت دارد. کف میتواند در اثر همزدن، بخار، شیر یا حتی بعضی روشهای دمآوری ایجاد شود، اما کرمای واقعی اسپرسو نتیجه عصارهگیری قهوه تحت فشار است.
کرما از ترکیبات خود قهوه شکل میگیرد؛ یعنی گازها، روغنها و ترکیبات محلول قهوه. به همین دلیل با کف شیر، خامه یا فومهای مصنوعی فرق دارد.
در فارسی گاهی بعضیها به کرما میگویند خامه قهوه، اما این اصطلاح دقیق نیست. کرما خامه واقعی نیست و هیچ شیر یا خامهای داخل آن وجود ندارد.
کرما همان لایه طبیعی روی اسپرسو است که در زمان عصارهگیری شکل میگیرد. پس وقتی میگوییم قهوه کرمادار، منظور قهوهای نیست که خامه داشته باشد؛ منظور قهوهای است که روی اسپرسوی آن لایه کرما تشکیل شود.
کرما قهوه همان لایه طلایی، فندقی و کفمانندی است که روی اسپرسوی تازه دیده میشود. این لایه از گازها، روغنها و ترکیبات طبیعی قهوه تشکیل میشود و برای شکلگیری آن، قهوه تازه، آسیاب مناسب و فشار درست دستگاه نقش مهمی دارند.
کرمای بیشتر میتواند نشانه خوبی باشد، اما بهتنهایی معیار کیفیت قهوه نیست. اسپرسوی خوب باید علاوه بر کرما، طعم متعادل، عطر دلپذیر، بادی مناسب و عصارهگیری درست داشته باشد.
اگر کرمای متعادل و طعم روزانه میخواهید، شیکاگو تورینو انتخاب خوبی است. اگر کرمای بیشتر و بادی بالاتر میخواهید، توکیو تورینو مناسبتر است. اگر اسپرسوی تلخ، سنگین و کرمادار میخواهید، میلان تورینو گزینه قویتری است. اگر هم طرفدار قهوه ۱۰۰٪ روبوستا و اسپرسوی بسیار پرقدرت هستید، نیویورک تورینو انتخاب مناسبی خواهد بود.
در نهایت، بهترین قهوه کرمادار برای شما قهوهای است که هم با دستگاه شما هماهنگ باشد، هم با سلیقه طعمیتان.
کرما قهوه همان لایه طلایی و کفمانند روی اسپرسو است که هنگام عصارهگیری قهوه با فشار بالا تشکیل میشود. این لایه از گازها، روغنها و ترکیبات محلول قهوه ساخته میشود.
قهوه کرمادار به قهوهای گفته میشود که هنگام عصارهگیری اسپرسو، روی سطح نوشیدنی لایه کرمای قابلمشاهده و نسبتاً ماندگار ایجاد کند.
معمولاً قهوههایی که درصد روبوستای بیشتری دارند، کرمای بیشتری تولید میکنند. ترکیبهای ۵۰٪ عربیکا و ۵۰٪ روبوستا یا ۳۰٪ عربیکا و ۷۰٪ روبوستا برای کرمای بیشتر مناسباند.
روبوستا معمولاً کرمای بیشتری از عربیکا دارد. عربیکا طعم ظریفتر و عطر بیشتری دارد، اما روبوستا از نظر کرما، بادی، تلخی و کافئین قویتر است.
دلایل رایج نداشتن کرما شامل کهنه بودن قهوه، آسیاب نامناسب، فشار ضعیف دستگاه، تمپینگ اشتباه، دوز نامناسب قهوه یا استفاده از قهوهای با درصد عربیکای بالا و رست روشنتر است.
نه همیشه. کرمای زیاد میتواند نشانه تازگی قهوه یا وجود روبوستای بیشتر باشد، اما کیفیت نهایی قهوه را باید با طعم، عطر، تعادل و عصارهگیری درست سنجید.
برای اسپرسوساز خانگی، قهوههای ترکیبی عربیکا و روبوستا مثل شیکاگو، توکیو و میلان تورینو انتخابهای مناسبی هستند. اگر کرمای خیلی زیاد میخواهید، ترکیبهایی با روبوستای بالاتر بهتر عمل میکنند.
موکاپات معمولاً کرمای واقعی اسپرسو تولید نمیکند، چون فشار آن به اندازه دستگاه اسپرسوساز نیست. اما با انتخاب قهوه مناسب میتوان خروجی غلیظتر، پررنگتر و خوشطعمتری از موکاپات گرفت.