ماته چیست؟ طرز تهیه یربا ماته و تفاوت آن با ماچا و قهوه
ماته چیست؟ طرز تهیه یربا ماته و تفاوت آن با ماچا و قهوه
سه‌شنبه، ۵ آبان ۱۴۰۵
ماته نوشیدنی‌ای است که از دم‌کردن برگ‌ها و ساقه‌های فرآوری‌شده گیاه یربا ماته تهیه می‌شود. این نوشیدنی کافئین دارد و با وجود نام رایج «چای ماته»، از گیاه چای معمولی به دست نمی‌آید. ماته با ماچا هم متفاوت است؛ ماچا پودر چای سبز است، اما برای تهیه ماته، برگ‌های خردشده را با آب دم می‌کنند.
اگر می‌خواهید ماته را برای اولین بار امتحان کنید، شناخت ماده اولیه و روش دم‌آوری از خرید ظرف‌های تخصصی مهم‌تر است. در این راهنما با طعم ماته، روش تهیه سنتی، نسخه ساده فنجانی و تفاوت آن با ماچا و قهوه آشنا می‌شوید.
یربا ماته چیست؟
یربا ماته با نام علمی Ilex paraguariensis گیاهی است که برگ‌ها و بخش‌هایی از ساقه آن برای تهیه نوشیدنی ماته استفاده می‌شود. در کاربرد روزمره، «یربا ماته» معمولاً به ماده خشک و «ماته» به نوشیدنی یا ظرف مخصوص سرو آن گفته می‌شود.
این تفاوت هنگام خرید اهمیت دارد: بسته یربا ماته حاوی ماده اولیه نوشیدنی است، درحالی‌که ظرف ماته و نی مخصوص آن، ابزار تهیه و سرو هستند.
با اینکه اصطلاح «چای ماته» رایج است، ماته با چای سیاه و چای سبز یکسان نیست. چای‌های معمولی از گیاه Camellia sinensis تهیه می‌شوند؛ بنابراین شباهت نام آن‌ها به معنای یکسان‌بودن گیاه یا طعمشان نیست.
ماته چه طعمی دارد؟
ماته معمولاً طعمی گیاهی و تلخ دارد. بسته به نوع محصول و شیوه فرآوری، ممکن است رایحه‌های چوبی یا دودی هم در آن احساس شود. طعم آن با اسپرسو، چای سیاه و ماچا متفاوت است.
اگر برای اولین بار ماته می‌نوشید، بهتر است با نسخه‌ای ملایم‌تر شروع کنید. مقدار ماده خشک، دمای آب و مدت تماس برگ‌ها با آب، همگی روی شدت طعم اثر می‌گذارند.
پیش از افزودن شکر یا شیرین‌کننده، نوشیدنی را بچشید. اگر طعم آن بیش از حد قوی بود، در نوبت بعد مقدار برگ یا زمان دم‌آوری را کمتر کنید.
وسایل لازم برای تهیه ماته
برای تهیه ماته به روش سنتی، به این وسایل نیاز دارید:
یربا ماته مناسب مصرف نوشیدنی
ظرف ماته
بومبیلا یا نی مخصوص ماته
کتری و آب
دماسنج یا کتری دارای تنظیم دما، در صورت دسترسی
بومبیلا چیست؟ بومبیلا نی مخصوصی است که در انتهای آن بخش صافی قرار دارد. این صافی مانع ورود بخش زیادی از ذرات برگ به دهان می‌شود؛ بنابراین نی معمولی جایگزین مناسبی برای آن نیست.
برای شروع، لازم نیست حتماً ظرف سنتی تهیه کنید. ظرف شیشه‌ای یا سرامیکی مناسب نوشیدنی گرم نیز قابل استفاده است.
اگر بومبیلا ندارید، روش فنجانی و صاف‌کردن نوشیدنی گزینه ساده‌تری خواهد بود.
طرز تهیه ماته به روش سنتی
۱. یربا ماته را داخل ظرف بریزید
حدود سه‌چهارم ظرف را با یربا ماته پر کنید. این مقدار مربوط به روش سنتی با چند بار آب‌ریزی است؛ آن را با مقدار موردنیاز برای یک فنجان چای معمولی اشتباه نگیرید.
۲. برگ‌ها را به یک سمت ظرف هدایت کنید
دهانه ظرف را با دست بپوشانید و کمی تکان دهید. سپس ظرف را به حالت مایل برگردانید تا برگ‌ها در یک سمت جمع شوند و در سمت دیگر فضای خالی ایجاد شود.
۳. کمی آب ولرم اضافه کنید
مقدار کمی آب ولرم در قسمت خالی بریزید و چند لحظه صبر کنید تا بخش پایین برگ‌ها مرطوب شود.
۴. بومبیلا را در جای خود قرار دهید
بومبیلا را در قسمت مرطوب قرار دهید و ثابت نگه دارید. پس از قراردادن آن، از هم‌زدن مداوم برگ‌ها خودداری کنید.
۵. آب گرم را کم‌کم اضافه کنید
برای دم‌آوری ماته، آب حدود ۷۰ تا ۸۰ درجه سانتی‌گراد نقطه شروع مناسبی است. هر بار مقدار کمی آب کنار بومبیلا بریزید و از خیس‌کردن یک‌باره تمام سطح برگ‌ها خودداری کنید.
در روش سنتی، آب‌ریزی چند بار تکرار می‌شود. تعداد دفعات به مقدار برگ، نوع محصول و شدت طعم دلخواه بستگی دارد.
دمای دم‌آوری با دمای مناسب نوشیدن یکسان نیست؛ پیش از نوشیدن اجازه دهید ماته از حالت سوزان خارج شود.
طرز تهیه چای ماته بدون ظرف مخصوص
برای امتحان‌کردن ماته، الزاماً به ظرف سنتی و بومبیلا نیاز ندارید. می‌توانید از ماته کیسه‌ای یا روش دم‌آوری با صافی استفاده کنید.
تهیه ماته کیسه‌ای
یک کیسه ماته را داخل فنجان قرار دهید و آب گرم حدود ۸۰ درجه به آن اضافه کنید. چند دقیقه صبر کنید و سپس کیسه را خارج کنید. مقدار آب و زمان درج‌شده روی بسته محصول را در اولویت بگذارید.
تهیه ماته با صافی یا فرنچ‌پرس
یربا ماته فله را می‌توانید با صافی مناسب یا فرنچ‌پرس دم کنید. مقدار ماده خشک و زمان دم‌آوری را مطابق راهنمای محصول انتخاب کنید و در پایان، برگ‌ها را از نوشیدنی جدا کنید.
این روش به «ماته کوسیدو» نزدیک‌تر است و تجربه آن با روش سنتیِ آب‌ریزی‌های پی‌درپی تفاوت دارد. استفاده از فرنچ‌پرس برای تهیه این نوشیدنی نیز در راهنمای مؤسسه ملی یربا ماته آرژانتین معرفی شده است.
تفاوت ماته و ماچا چیست؟
با وجود شباهت نام‌ها، ماته و ماچا دو نوشیدنی متفاوت‌اند. ماته از برگ‌های خردشده گیاه یربا ماته تهیه می‌شود؛ درحالی‌که ماچا پودر نرم چای سبز است.
در تهیه ماته، مواد گیاهی با آب تماس پیدا می‌کنند و نوشیدنی با کمک صافی یا بومبیلا مصرف می‌شود. در تهیه ماچا، پودر چای با آب مخلوط می‌شود و همراه نوشیدنی مصرف می‌شود.
ویژگی | ماته | ماچا |
|---|---|---|
ماده اولیه | برگ و ساقه فرآوری‌شده یربا ماته | پودر چای سبز |
ظاهر ماده خشک | برگ‌ها و ساقه‌های خردشده | پودر نرم سبزرنگ |
روش تهیه | دم‌کردن در آب | مخلوط‌کردن پودر با آب |
ابزار رایج | ظرف ماته و بومبیلا یا صافی | کاسه و همزن ماچا |
کافئین | دارد | دارد |
برای شناخت بهتر ماچا و روش تهیه آن، مقاله ماچا چیست؟ طرز تهیه ماچا لاته گرم و سرد را بخوانید.
تفاوت ماته و قهوه چیست؟
تفاوت اصلی ماته و قهوه در ماده اولیه آن‌هاست. ماته از برگ و ساقه گیاه یربا ماته تهیه می‌شود، اما قهوه از دانه‌های فرآوری‌شده و برشته‌شده گیاه قهوه به دست می‌آید.
روش تهیه هم متفاوت است. ماته معمولاً با تماس برگ‌ها و آب آماده می‌شود؛ قهوه را می‌توان با روش‌هایی مانند اسپرسوساز، موکاپات، فرنچ‌پرس یا ابزارهای دمی تهیه کرد.
از نظر طعم، ماته معمولاً ویژگی‌های گیاهی و تلخ دارد، درحالی‌که طعم قهوه با نوع دانه، درجه برشت و روش عصاره‌گیری تغییر می‌کند. بنابراین انتخاب میان آن‌ها بیش از هر چیز به ذائقه و تجربه‌ای بستگی دارد که از نوشیدنی انتظار دارید.
برای آشنایی با نوشیدنی‌های مختلف بر پایه قهوه، راهنمای انواع نوشیدنی‌های قهوه را ببینید.
آیا ماته کافئین دارد؟
بله، ماته کافئین دارد. گیاهی‌بودن این نوشیدنی به معنای بدون‌کافئین‌بودن آن نیست.
برای مقایسه کافئین ماته با قهوه باید مقدار ماده خشک، حجم نوشیدنی و روش تهیه مشخص باشد. یک ظرف ماته که چند بار به آن آب اضافه می‌شود را نمی‌توان صرفاً بر اساس اندازه ظرف با یک شات اسپرسو مقایسه کرد.
بنابراین نمی‌توان گفت هر ماته‌ای همیشه از هر قهوه‌ای کافئین کمتر یا بیشتری دارد. برای شناخت عوامل مؤثر بر کافئین قهوه، مقاله کافئین انواع قهوه چقدر است؟ را بخوانید.
اشتباهات رایج در تهیه ماته
اشتباه‌گرفتن ماته با ماچا: این دو ماده اولیه متفاوتی دارند و دستور تهیه آن‌ها قابل جایگزینی نیست.
استفاده از نی معمولی: نی فاقد صافی، ذرات برگ را همراه نوشیدنی وارد دهان می‌کند. از بومبیلا استفاده کنید یا نوشیدنی را پیش از مصرف صاف کنید.
هم‌زدن مداوم بومبیلا: پس از قراردادن نی، آن را ثابت نگه دارید تا چیدمان برگ‌ها کمتر به هم بخورد.
استفاده از آب جوشان: برای شروع، محدوده دمای پیشنهادی دم‌آوری را رعایت کنید و نتیجه را با ذائقه خود بسنجید.
بی‌توجهی به دستور محصول: مقدار مصرف در روش سنتی، ماته کیسه‌ای و دم‌آوری فنجانی یکسان نیست. راهنمای روی بسته را بررسی کنید.
سؤالات متداول درباره ماته
ماته همان ماچا است؟
خیر. ماته از گیاه یربا ماته تهیه می‌شود، اما ماچا پودر چای سبز است. ظاهر، طعم و شیوه تهیه آن‌ها متفاوت است.
برای تهیه ماته حتماً ظرف مخصوص لازم است؟
خیر. ماته کیسه‌ای یا روش دم‌آوری با صافی و فرنچ‌پرس را می‌توان بدون ظرف سنتی آماده کرد.
ماته را می‌توان چند بار دم کرد؟
در روش سنتی، آب‌ریزی چند بار تکرار می‌شود. تعداد ثابتی برای همه محصولات وجود ندارد؛ وقتی طعم برای شما بیش از حد ضعیف شد، از برگ تازه استفاده کنید.
ماته بدون کافئین است؟
ماته معمولی کافئین دارد. درباره محصولات خاص، اطلاعات روی بسته را بررسی کنید.
برای اولین تجربه، کدام روش تهیه ماته مناسب‌تر است؟
نسخه فنجانی یا کیسه‌ای روش ساده‌ای برای شناخت طعم ماته است. اگر از طعم آن لذت بردید و به شیوه سرو سنتی علاقه داشتید، می‌توانید ظرف ماته و بومبیلا تهیه کنید.